Sử dụng thuốc điều trị viêm họng cấp ở trẻ em một cách hợp lý

Mùa hè là mùa của dịch bệnh, đặc biệt là những bệnh liên quan tới virus, bụi bẩn, không khí khô nóng. Viêm họng cấp, nhất là ở trẻ em là loại bệnh chiếm tỷ lệ hàng đầu tại các phòng khám nhi khoa. Viêm họng vào mùa hè do nhiều nguyên nhân, trong đó phần lớn là do virus (cúm, sởi) và vi khuẩn (phế cầu, liên cầu hoặc các vi khuẩn khác có sẵn ở họng), kết hợp với các yếu tố môi trường như thay đổi thời tiết nóng lạnh đột ngột, ẩm, bụi, khói thuốc...

Nguyên nhân trẻ em hay bị viêm họng cấp:

• Virus phổ biến bao gồm cả virus gây ra mononucleosis và các bệnh cúm. Một số virus cũng có thể sản xuất các mụn nước trong miệng và cổ họng (viêm miệng aphthous). 
• Nhiễm trùng amiđan hoặc vòm họng.
• Thở bằng miệng hoặc hút thuốc lá thụ động làm khô cổ họng và đau nhức.
• Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) trong khi nằm ngủ.
• Chảy nước mũi do dị ứng hoặc viêm xoang mãn tính.
• Nhiễm khuẩn: Hai vi khuẩn phổ biến nhất gây ra viêm họng là liên cầu khuẩn và Arcanobacterium haemolyticum. Arcanobacterium gây ra viêm họng chủ yếu là ở người trẻ tuổi và đôi khi được kết hợp với một tiền phát phát ban đỏ .
• Viêm họng xuất hiện sau khi điều trị bằng thuốc kháng sinh, hóa trị liệu, hoặc các loại thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch khác có thể là do nấm men Candida, thường được gọi là "tưa". 
  Viêm họng kéo dài hơn hai tuần có thể là một dấu hiệu của một căn bệnh nghiêm trọng, chẳng hạn như ung thư cổ họng hoặc AIDS.

Triệu chứng

Viêm họng cấp thường khởi phát đột ngột, sốt cao 39-400C, kèm theo là nuốt đau, rát họng, khàn tiếng, có thể kèm theo các triệu chứng khác như: chảy nước mũi nhầy, tiếng nói khàn nhẹ và ho khan, trẻ mệt mỏi, môi khô, lưỡi bẩn, đặc biệt hay có viêm tấy hạch vùng cổ, sưng đau hạch góc hàm… Với trẻ còn bú, viêm họng thường kèm theo bú ít hoặc bỏ bú, há miệng khi ngủ, khó chịu và quấy khóc. Với trẻ lớn hơn thường kêu đau vùng họng, chán ăn nên dễ làm cho cha mẹ nhầm tưởng với một số bệnh răng miệng…

Điều trị:

• Các biện pháp khắc phục tại nhà ngay khi có triệu chứng đau cổ họng bao gồm các thuốc súc miệng nước muối và làm ẩm không khí. Không cho trẻ nhỏ uống thuốc khi chúng đang bị ngạt thở.
• Cần đưa trẻ đi khám bệnh khi trẻ sốt trên 380C để được dùng thuốc thích hợp.
• Rất ít trường hợp phải dùng đến kháng sinh, trừ khi viêm họng được xác định do vi khuẩn. Vì vậy, đừng tự tiện dùng kháng sinh khi trẻ viêm họng kẻo gây nhờn thuốc và gây hậu quả không tốt.
• Với trẻ dưới 1 tuổi khi bị sốt, có thân nhiệt trên 38°C thì cần nhanh chóng cho trẻ đi khám, tránh tự ý điều trị, vì trẻ sốt cao rất dễ dẫn đến co giật. Cần cho trẻ uống đúng thuốc, đủ liều, đúng thời gian, không được tự ý mua thuốc kháng sinh để điều trị vì điều trị không đúng sẽ để lại tình trạng vi khuẩn kháng thuốc, làm cho các lần điều trị sau này gặp nhiều khó khăn.

Các thuốc hay được dùng và những lưu ý khi sử dụng

Chỉ dùng kháng sinh khi viêm họng do vi khuẩn (theo chỉ định của bác sĩ). Có thể xông họng, khí dung bằng các loại kháng sinh, kháng viêm. Các loại kháng sinh hay dùng là: rovamycin, loại này rất tốt nhưng không phòng được thấp tim.

Sử dụng thuốc điều trị viêm họng cấp ở trẻ em một cách hợp lý

Nhóm thuốc kháng sinh benzylpenicilin hay được dùng như amoxicillin, augmentin. Các loại này có thể tiêu diệt được vi khuẩn liên cầu tan huyết nhóm A. Đó là kháng sinh hiện nay khá phổ biến và có hiệu quả. Với viêm họng mạn tính, súc họng bằng các dung dịch kiềm. Một số trường hợp có thể đốt hạt ở họng bằng muối bạc (Ag NO3¬¬), đốt điện, lazer CO2  hoặc nitơ bạc. 
Với viêm họng do virut, không cần dùng thuốc kháng sinh, mà nên sử dụng các nhóm thuốc sau: Nhóm hạ nhiệt như efferalgan, paracetamol, aspegic... chỉ dùng khi nhiệt độ trên 38oC và sau 4-6 giờ mới dùng lại; Nhóm giảm ho như atussin, siro phenergan, ho bổ phế, theralen...; Nhóm làm cho độ pH ở họng ổn định, giảm ngứa, giảm rát như rhinathiol viên hoặc siro, các loại thuốc ngậm như oropivalon, lysopaiin, các loại thuốc phun như locatiotal...; Nhóm thuốc súc họng bằng các dung dịch kiềm như: nước muối sinh lý...; Nhóm giảm phù nề chống viêm, tan đờm như: alpha-chymotrypsin, mucomyst, mucosoval...

Các thuốc chống viêm nhóm glucocorticoid như dexamethason, prednisolon đã được chứng minh là có tác dụng tốt với nhiều bệnh lý có viêm đường hô hấp ở trẻ em như hen phế quản, viêm tiểu phế quản... Tuy nhiên, tác dụng của các thuốc này trong viêm họng cấp vẫn là một đề tài còn nhiều tranh cãi. Hầu hết các nghiên cứu đều chứng minh glucocorticoid khi dùng phối hợp với kháng sinh giúp giảm triệu chứng đau họng nhanh và mạnh hơn rõ rệt so với giả dược.

Vì thế, glucocorticoid đã được sử dụng khá phổ biến để điều trị triệu chứng đau họng trong viêm họng cấp ở trẻ em, nhất là trường hợp viêm họng cấp do liên cầu. Các loại glucocorticoid như dexamethason, betamethason được ưa dùng hơn so với prednisolon hoặc methylprednisolon do ít gây phù và giữ nước hơn, đường uống được ưa dùng hơn đường tiêm do hiệu quả tương đương mà không gây đau và ít nguy cơ hơn cho trẻ.  Glucocorticoid chỉ giúp giảm nhanh triệu chứng sưng đau họng, không giúp chữa khỏi bệnh hoặc rút ngắn thời gian bị bệnh, chúng không thể thay thế được kháng sinh hoặc các thuốc kháng virut và chỉ nên sử dụng trong trường hợp có sưng đau họng ở mức độ vừa và nặng. Để hạn chế tác dụng phụ của thuốc loại này, nên dùng với liều thấp và trong một thời gian ngắn (từ 3-5 ngày), uống 1 lần trong ngày vào buổi sáng, sau khi trẻ đã ăn no.

Cuối cùng là nhóm sinh tố nâng cao thể trạng như vitamin C…

Các thuốc kháng sinh, kháng virus và glucocorticoid là các thuốc kê đơn, các bậc cha mẹ cần đưa trẻ đến khám bác sĩ để được chỉ định và chỉ dẫn dùng thuốc cho đúng.

Nguồn Medicine